W styczniu 2026 r. Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych, działając na wniosek Podlaskiej Izby Rolniczej, wystąpił do Ministerstwa Sprawiedliwości z postulatem wprowadzenia regulacji prawnych chroniących rolników przy zakupie maszyn i urządzeń rolniczych. Znamy już oficjalną odpowiedź resortu w tej niezwykle istotnej dla rolników sprawie.
Pobierz wystąpienie KRIR – .PDF
Pobierz wniosek Podlaskiej Izby Rolniczej – .PDF
Rolnik w starciu z dealerem
Obecna praktyka rynkowa oraz swoboda umów pozwalają sprzedawcom maszyn rolniczych na powszechne stosowanie zapisów o całkowitym wyłączeniu lub znacznym ograniczeniu odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Rolnik, nabywając niezbędny i wysoce kosztowny sprzęt do produkcji rolnej, traktowany jest przez prawo jak profesjonalny przedsiębiorca, mimo że nie dysponuje podobną pozycją negocjacyjną ani zapleczem prawnym co sprzedawca.
W przypadku wystąpienia wad ukrytych, wyłączona rękojmia stanowi dla gospodarstwa ogromne ryzyko finansowe. Dlatego samorząd rolniczy wnioskował o wprowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, które uniemożliwiłyby wyłączanie rękojmi i dały rolnikom ochronę porównywalną do tej, jaka przysługuje konsumentom.
Odpowiedź Ministerstwa – Kłopotliwe zrównanie rolnika z konsumentem
W odpowiedzi z 9 kwietnia 2026 r. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, Arkadiusz Myrcha, poinformował, że zagadnienie to zostało przekazane do analizy Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Zespół pod przewodnictwem prof. Jerzego Pisulińskiego uznał jednak, że propozycja Izb Rolniczych w obecnym kształcie nie zasługuje na akceptację.
Z czego to wynika? Nadanie przepisom o rękojmi za maszyny rolnicze charakteru bezwzględnie obowiązującego wpłynęłoby na cały rynek – w tym na umowy zawierane wyłącznie pomiędzy profesjonalnymi firmami (np. producentem a spółką handlującą ciągnikami) lub pomiędzy samymi rolnikami indywidualnymi sprzedającymi sobie używany sprzęt. W takich przypadkach narzucanie obowiązkowej rękojmi nie ma uzasadnienia.
Szansa na ochronę indywidualnego rolnika istnieje
Komisja zauważyła jednak, że aby skutecznie chronić interesy rolników przed skutkami wyłączania rękojmi, należałoby wprowadzić do Kodeksu cywilnego zmiany, które miałyby zastosowanie tylko i wyłącznie w przypadkach, gdy kupującym jest rolnik indywidualny.
Niestety, na drodze stoją problemy legislacyjne. Obecnie przepisy Kodeksu cywilnego rozciągają ochronę konsumencką na niektóre podmioty (art. 556(4) i 556(5) k.c.), ale istnieje poważny problem w ich interpretacji wobec rolników indywidualnych, ponieważ nie podlegają oni wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Co więcej, przepisy, które do niedawna pozwalały na kontrolowanie niekorzystnych postanowień umownych w kontraktach zawieranych z rolnikami indywidualnymi (art. 385(5) § 2 k.c.), zostały uchylone na mocy nowelizacji z 20 marca 2024 r..
Co dalej?
Ministerstwo podsumowuje, że pełne zrównanie statusu rolnika z konsumentem w zakresie rękojmi budzi wątpliwości prawne, a ochrona słabszej strony musi iść w parze z przejrzystością całego systemu prawa.
Resort sprawiedliwości zapowiedział jednak, że jeśli w toku dalszych prac i analiz zidentyfikowane zostaną nieprawidłowości i bariery uderzające w bezpieczeństwo ekonomiczne rolników, podjęta zostanie stosowna inicjatywa legislacyjna, aby wypracować optymalne rozwiązania.
Jednocześnie Zarząd Izby Rolniczej w Opolu zwraca się z prośbą do rolników o bardzo dokładne czytanie umów kupna maszyn przed ich podpisaniem, zwracając szczególną uwagę na zapisy dotyczące gwarancji i rękojmi.
