W Parzniewie zakończyło się XIII posiedzenie Krajowej Rady Izb Rolniczych VII kadencji. Samorząd rolniczy województwa opolskiego reprezentowali Prezes Izby Rolniczej w Opolu Jerzy Sewielski oraz Delegat Izby Rolniczej w Opolu do Krajowej Rady Izb Rolniczych Zygmunt Gacek.
Podczas posiedzenia przedstawiciele Izby Rolniczej w Opolu przekazali cztery wnioski dotyczące problemów zgłaszanych przez rolników z województwa opolskiego oraz zmian, które w ocenie samorządu rolniczego wymagają podjęcia działań na szczeblu krajowym.
Nadzwyczajne wsparcie dla gospodarstw poszkodowanych przez ekstremalne temperatury
Pierwszy wniosek dotyczył uruchomienia nadzwyczajnego programu wsparcia finansowego dla producentów rolnych z województwa opolskiego, których uprawy ucierpiały w wyniku ekstremalnych temperatur występujących od czerwca do sierpnia 2026 r.
Wskazano na możliwość wykorzystania zobrazowań satelitarnych oraz danych teledetekcyjnych, w tym informacji pozwalających określać stres wodny i termiczny roślin. Rozwiązania te mogłyby umożliwić szybsze i bardziej obiektywne określanie obszarów, na których wystąpiły szkody. Podkreślono jednocześnie, że obecny system szacowania suszy rolniczej nie uwzględnia w wystarczającym stopniu strat wywoływanych nagłym i skrajnym oddziaływaniem wysokich temperatur.
Zaproponowano wdrożenie uproszczonego mechanizmu szacowania szkód i wypłaty rekompensat, wykorzystującego nowoczesne systemy teledetekcji i zdjęcia satelitarne, nawiązującego do rozwiązań stosowanych przy ocenie skutków wcześniejszych zdarzeń klęskowych.
Zmiany w pomocy de minimis i funkcjonowaniu Funduszu Ochrony Rolnictwa
Drugi wniosek obejmował zmiany zasad finansowania świadczeń z Funduszu Ochrony Rolnictwa oraz zwiększenie możliwości korzystania przez rolników z pomocy de minimis.
Izba Rolnicza w Opolu zwróciła uwagę na sytuacje, w których rolnik spełniający warunki uzyskania rekompensaty z Funduszu Ochrony Rolnictwa nie może otrzymać pełnej należności z powodu wykorzystania limitu pomocy de minimis. Wnioskowano m.in. o wyłączenie świadczeń wypłacanych z Funduszu spod zasad de minimis lub zastosowanie innego rozwiązania umożliwiającego wypłatę pełnych rekompensat.
Izba wystąpiła również o zwiększenie limitu pomocy de minimis w rolnictwie z 50 tys. euro do 250 tys. euro na producenta rolnego oraz pięciokrotne zwiększenie krajowej puli środków przeznaczonych na tę pomoc. Wśród przedstawionych propozycji znalazło się także stworzenie dodatkowego mechanizmu lub funduszu ochrony producentów rolnych przed skutkami niewypłacalności podmiotów skupujących.
Wsparcie młodych rolników przejmujących gospodarstwa
Trzeci z przedstawionych wniosków dotyczył sytuacji młodych rolników przejmujących gospodarstwa rolne w drodze dziedziczenia. Obecne zasady korzystania z części instrumentów wsparcia mogą powodować, że następca gospodarstwa nie ma możliwości wykazania wcześniejszych zakupów i nakładów ponoszonych na jego funkcjonowanie, ponieważ dokumenty, w tym faktury, zostały wystawione na poprzedniego właściciela gospodarstwa – np. ojca.
W praktyce młody rolnik, mimo przejęcia funkcjonującego gospodarstwa wraz z jego dotychczasową działalnością produkcyjną, w określonych procedurach rozpoczyna działalność niejako „od zera”. Wniosek zmierza do wypracowania takich rozwiązań, które pozwolą zachować ciągłość gospodarstwa również przy ubieganiu się przez następcę o dostępne formy pomocy.
Udział izb rolniczych w opiniowaniu przebiegu inwestycji drogowych
Czwarty wniosek dotyczył zapewnienia właściwym miejscowo izbom rolniczym udziału w opiniowaniu projektowanego przebiegu dróg krajowych i obwodnic, jeżeli planowane inwestycje ingerują w grunty użytkowane rolniczo.
Izba Rolnicza w Opolu zwróciła uwagę, że obecne przepisy przewidują udział jednostek samorządu terytorialnego w przygotowywaniu inwestycji drogowych, natomiast nie zapewniają analogicznego udziału samorządu rolniczego. Tymczasem niewłaściwie zaplanowany przebieg nowych dróg może prowadzić do dzielenia kompleksów rolnych, pogorszenia dojazdu do pól, punktów skupu i gospodarstw, a także kierowania ciężkiego sprzętu rolniczego na lokalne drogi niedostosowane do ruchu dużych maszyn.
Wniosek zakłada włączenie izb rolniczych do procesu na możliwie wczesnym etapie projektowania, kiedy istnieje jeszcze możliwość skorygowania przebiegu trasy, lokalizacji przejazdów oraz dróg dojazdowych w sposób ograniczający negatywne skutki dla gospodarstw.
Stanowisko Krajowej Rady Izb Rolniczych w sprawie aktualnej sytuacji w rolnictwie
Podczas posiedzenia Krajowa Rada Izb Rolniczych przyjęła również stanowisko w sprawie aktualnej sytuacji w rolnictwie, stanowiące załącznik do uchwały KRIR nr 6/2026 z dnia 22 września 2026 r.
W dokumencie KRIR wskazała pięć najważniejszych obszarów wymagających podjęcia działań.
Pierwszy dotyczy rozszerzenia i uproszczenia pomocy dla rolników w związku ze wzrostem cen nawozów i paliw. KRIR postuluje, aby wsparcie było oparte przede wszystkim na rzeczywiście poniesionych i udokumentowanych fakturami wydatkach, przy maksymalnym ograniczeniu dodatkowych wymogów formalnych.
Drugim obszarem jest zapewnienie możliwości rozwoju gospodarstw rolnych w związku z reformą planowania przestrzennego. Krajowa Rada Izb Rolniczych zwróciła uwagę na konieczność rzeczywistego udziału samorządu rolniczego w procesach planistycznych oraz wprowadzenia rozwiązań dla gmin, które nie uchwaliły jeszcze planów ogólnych. KRIR podkreśliła szczególne znaczenie możliwości realizacji i rozwoju zabudowy zagrodowej, stanowiącej integralny element funkcjonowania gospodarstw rolnych.
KRIR opowiedziała się także za wprowadzeniem powszechnych ubezpieczeń rolniczych od ryzyk związanych z prowadzeniem działalności rolniczej oraz za ujednoliceniem zasad szacowania szkód stosowanych przez komisje oraz zakłady ubezpieczeń.
W stanowisku zawarto również sprzeciw wobec wprowadzenia w 2027 r. ekoschematu „Niskoemisyjna produkcja bydła”, którego finansowanie miałoby następować poprzez proporcjonalne obniżenie stawek podstawowego wsparcia dochodów.
Ostatni z głównych postulatów dotyczy zapewnienia szczelnego i kontrolowanego tranzytu zbóż oraz innych produktów rolnych pochodzących z Ukrainy przez terytorium Polski. KRIR wskazała na potrzebę pełnej identyfikowalności transportowanych ładunków oraz zapewnienia odpowiedniej przepustowości portów, terminali przeładunkowych, kolei i dróg, tak aby tranzyt nie ograniczał możliwości eksportu polskich produktów rolno-spożywczych.
Przedstawione podczas XIII posiedzenia KRIR wnioski oraz przyjęte stanowisko odnoszą się do problemów mających bezpośredni wpływ na bieżące funkcjonowanie i możliwości rozwoju gospodarstw rolnych. Izba Rolnicza w Opolu będzie nadal przekazywać na forum krajowego samorządu rolniczego postulaty wynikające z doświadczeń i problemów zgłaszanych przez rolników z województwa opolskiego.
