Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych otrzymał odpowiedź od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Stefana Krajewskiego, na wystąpienie z dnia 27 lutego 2026 r. (znak: KRIR/JM/271/2026) . Interwencja samorządu rolniczego, będąca realizacją wniosku z XI posiedzenia KRIR VII kadencji, dotyczyła uznania podatku VAT za koszt kwalifikowalny dla rolników ryczałtowych w ramach kluczowych programów wsparcia z Planu Strategicznego dla WPR.
Postulaty samorządu rolniczego
W swoim piśmie KRIR argumentował, że dla rolników ryczałtowych podatek VAT stanowi koszt ostateczny i bezzwrotny. Brak możliwości jego kwalifikacji w interwencjach takich jak „Premia dla młodych rolników” (I.11) oraz „Rozwój małych gospodarstw” (I.10.5) prowadzi do:
- realnego obniżenia wartości przyznawanego wsparcia;
- nierównego traktowania rolników ryczałtowych względem gospodarstw będących czynnymi podatnikami VAT;
- ograniczenia efektywności pomocy dla mniejszych gospodarstw, dla których płynność finansowa ma kluczowe znaczenie.
Pobierz wystąpienie KRIR – .PDF
Stanowisko Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
W odpowiedzi z dnia 19 marca 2026 r. (znak: WPR.wpk.510.16.2026) resort rolnictwa poinformował, że nie przewiduje zmian w zakresie kwalifikowalności podatku VAT w omawianych interwencjach. Decyzja ta została poparta następującymi argumentami:
1. Zasady ogólne i możliwość odzyskania VAT
- Zgodnie z wytycznymi podstawowymi, VAT jest kosztem niekwalifikowalnym dla rolników w interwencjach inwestycyjnych (np. „Rozwój małych gospodarstw”), niezależnie od formy rozliczania się z urzędem skarbowym.
- Ministerstwo wskazało, że rolnik ryczałtowy ma możliwość częściowego odzyskania podatku naliczonego poprzez zryczałtowany zwrot w wysokości 6,5% kwoty należnej z tytułu dostawy produktów rolnych lub świadczenia usług rolniczych.
2. Specyfika „Premii dla młodych rolników”
- W tej interwencji nie stosuje się pojęcia kosztów kwalifikowalnych, lecz określa się zakres wsparcia.
- Biznesplan musi przewidywać inwestycje o szacunkowej wartości netto wynoszącej co najmniej 70% kwoty pomocy.
- Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa weryfikuje kwoty netto jedynie na etapie przyznawania pomocy.
- Rozliczenie realizacji biznesplanu (wypłata drugiej raty) odbywa się w ujęciu rzeczowym, a nie finansowym – ARiMR sprawdza fakt zrealizowania inwestycji, a nie poniesione wydatki czy udział kosztów w kwocie pomocy.
3. Równość wnioskodawców i zalecenia unijne
- W latach 2023–2025 odbyły się już trzy nabory, w których VAT był kosztem niekwalifikowalnym; zmiana zasad teraz byłaby przejawem nierównego traktowania wcześniejszych beneficjentów.
- Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) zaleca, aby VAT był zwracany tylko wtedy, gdy stanowi rzeczywisty koszt, którego nie da się w żaden sposób odzyskać.
- W 2026 r. planowany jest jedynie nabór dla młodych rolników, który może być ostatnim ze względu na wykorzystanie budżetu.
Podsumowując, resort rolnictwa podtrzymał dotychczasowe zasady, uznając, że obecny system weryfikacji (szczególnie w przypadku premii) oraz wymogi unijne uniemożliwiają wprowadzenie zmian postulowanych przez KRIR.
