Izba Rolnicza w Opolu przekazuje do Państwa wiadomości wyniki badań prowadzonych przez Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk (IRWiR PAN), rekomendowane przez Panią dr hab. Monikę Stanny, prof. IRWiR PAN. Analizy te, przygotowane m.in. na zlecenie Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, szczegółowo objaśniają wpływ funduszy unijnych na rozwój obszarów wiejskich.
Celem przeprowadzonych badań było sprawdzenie skali oraz przestrzennej dystrybucji unijnych środków przeznaczonych na realizację tzw. polityki spójności na polskich wsiach. Analizą objęto wszystkie 2173 gminy wiejskie i miejsko-wiejskie w dwóch unijnych perspektywach finansowych (lata 2007-2018).
Prawie 40% środków trafia na wieś. W co inwestujemy?
Zgromadzone dane pokazują, że w badanym okresie w Polsce wydatkowano z polityki spójności łącznie około 500 mld zł, z czego 38% na obszarach wiejskich. Obszary te stanowią aż 93% powierzchni kraju i są zamieszkiwane przez 40% populacji Polski.
Na co przeznaczono te pieniądze? Najwięcej środków na terenach wiejskich zaabsorbowały inwestycje transportowe oraz budowa infrastruktury technicznej, natomiast najmniej funduszy popłynęło na działania z zakresu ochrony środowiska oraz cyfryzacji.
Podział środków nie jest równy: Biedniejsze peryferia, bogate przedmieścia
Najważniejszym wnioskiem płynącym z opracowania zatytułowanego „Przestrzenny wymiar wsparcia gmin ze środków polityki spójności” jest widoczna nierówność w podziale unijnego wsparcia.
Analizując poziom absorpcji (czyli kwotę wydatkowanych środków w przeliczeniu na jednego mieszkańca), badacze podzielili gminy na trzy klasy: o niskim, przeciętnym i wysokim poziomie wykorzystania funduszy. Okazało się, że aż 57% badanych gmin znalazło się w klasie o niskim poziomie absorpcji.
Zdecydowanymi wygranymi w wyścigu po unijne pieniądze są gminy usytuowane w tzw. Miejskich Obszarach Funkcjonalnych (MOF) stolic województw. Gminy te, choć stanowią jedynie 10% badanych jednostek i skupiają 17% badanej ludności, odznaczają się 2,5-krotnie wyższą absorpcją funduszy z polityki spójności na jednego mieszkańca w porównaniu do pozostałych, „zwykłych” gmin wiejskich.
Wyniki te potwierdzają, że główne wsparcie płynie w stronę obszarów silnie zurbanizowanych i przedmieść, pogłębiając zjawisko tzw. modelu centrum-peryferie.
Gdzie znaleźć szczegóły badań?
Opracowanie to wyraźnie wskazuje na istnienie systemowej luki – obszary wiejskie są „rozdarte” między Wspólną Polityką Rolną (skupioną na samym rolnictwie) a polityką spójności (rozwijającą głównie ośrodki miejskie), co uwidacznia brak kompleksowej polityki inwestycyjnej dedykowanej stricte równomiernemu rozwojowi obszarów wiejskich.
W dołączonym do publikacji artykule zamieszczono szczegółową mapę poziomu absorpcji funduszy przez poszczególne gminy (Rysunek 2). Zwracamy w tym miejscu uwagę na korektę przekazaną przez autorów opracowania – w legendzie tego wykresu wystąpił błąd: kolorem szarym na mapie oznaczono faktycznie obszary gmin miejskich (wyłączone z analizy), a nie wiejskich.
Więcej informacji na temat pełnego raportu pt. „Wpływ polityki spójności na rozwój obszarów wiejskich” można znaleźć na oficjalnej stronie Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN:
