W związku z pismem Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii przekazujemy rolnikom oraz podmiotom zainteresowanym prowadzeniem uboju gospodarczego zaktualizowaną wersję oficjalnego poradnika opracowanego w Głównym Inspektoracie Weterynarii. Opracowanie uwzględnia aktualny stan prawny na dzień 12 listopada 2026 r. i dotyczy wymagań przy prowadzeniu tzw. „rzeźni rolniczych”.

Cel funkcjonowania rzeźni rolniczych

Przepisy regulujące funkcjonowanie rzeźni o małej zdolności produkcyjnej, położonych na terenie gospodarstw (rozporządzenie MRiRW z dnia 20 grudnia 2019 r.), mają na celu:

  • Umożliwienie rolnikom prowadzącym produkcję na małą skalę (np. w ramach rolniczego handlu detalicznego – RHD, czy działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej – MLO) pozyskiwania mięsa z własnych zwierząt na uproszczonych zasadach.
  • Stworzenie warunków do powstawania nowych ubojni na obszarach, gdzie ich dotychczas brakowało.
  • Zapewnienie konsumentom bezpośredniego dostępu do bezpiecznego mięsa ze znanych, lokalnych gospodarstw.

Najważniejsze zasady i wymagania

1. Kto może skorzystać z przepisów?

Z rozwiązania mogą skorzystać rolnicy i podmioty utrzymujące zwierzęta gospodarskie, którzy chcą dokonywać uboju oraz ewentualnego rozbioru mięsa na terenie własnego gospodarstwa w celu wprowadzenia go na rynek na małą skalę. Dozwolony jest także ubój zwierząt pochodzących z innych gospodarstw, jednak wyłącznie z terenu tego samego powiatu lub powiatów sąsiadujących.

2. Uproszczenia strukturalne i techniczne

W stosunku do dużych zakładów przemysłowych, rzeźnie rolnicze mogą korzystać z szeregu krajowych środków dostosowujących m.in. w zakresie:

  • Pomieszczeń: Dopuszczalne jest prowadzenie poszczególnych etapów uboju i obróbki w tym samym pomieszczeniu, pod warunkiem ich rozdzielenia w czasie oraz dokładnego czyszczenia i dezynfekcji między operacjami.
  • Toalet i szatni: Dopuszczono m.in. lokalizację toalet i szatni w pobliżu rzeźni (np. w budynku mieszkalnym na tej samej posesji) przy wdrożeniu odpowiednich procedur higienicznych zapobiegających wnoszeniu zanieczyszczeń.
  • Chłodni: Mięso zdatne i zatrzymane (do wyjaśnienia statusu) oraz mięso niezdatne muszą być przechowywane w odpowiednio wydzielonych, zamykanych na klucz urządzeniach chłodniczych.

3. Limity uboju

W rzeźniach rolniczych obowiązują dzienne i roczne limity uboju dla poszczególnych gatunków zwierząt. Przykładowo:

  • Drób lub zajęczaki: limit dzienny wynosi do 50 sztuk (rocznie do 18 250).
  • Świnie (o wadze $\ge 15$ kg): limit dzienny to 60 sztuk (rocznie do 2 190).
  • Bydło lub konie (powyżej 3. miesiąca życia): limit dzienny to 1 sztuka (rocznie do 365).
  • Uwaga: Na wniosek podmiotu Powiatowy Lekarz Weterynarii może wyrazić zgodę na przekroczenie limitu dziennego (przy zachowaniu limitu rocznego), jeśli warunki lokalowe i chłodnicze na to pozwalają.

4. Kwalifikacje personelu

Osoba dokonująca uboju musi ukończyć szkolenie teoretyczne (bez obowiązku praktyki w dużej rzeźni), zdać egzamin przed komisją powołaną przez PLW oraz uzyskać odpowiednie Świadectwo kwalifikacji.

5. Identyfikacja, rejestracja i UPPZ

  • Prowadzący rzeźbę rolniczą ma obowiązek zgłosić obiekt do kierownika biura ARiMR w celu uzyskania numeru rzeźni oraz na bieżąco zgłaszać przemieszczenia i uboje w systemie IRZplus.
  • Powstające uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego (UPPZ) muszą być właściwie segregowane, przechowywane w oznakowanych pojemnikach („nie do spożycia przez ludzi”, „wyłącznie do usunięcia” itp.) oraz przekazywane uprawnionym zakładom utylizacyjnym na podstawie dokumentów handlowych.

Pełna treścią poradnika

Szczegółowe wytyczne, wzory dokumentów, schematy technologiczne (w tym przykładowy projekt graficzny rzeźni), a także precyzyjne zasady dotyczące dobrostanu zwierząt, ogłuszania (z ilustracjami miejsc przyłożenia urządzeń ogłuszających) oraz wymagań mikrobiologicznych znajdują się w poniższym załączniku:

Pobierz poradnik dla rolników ws. wymagań dla rzeźni rolniczych – .PDF

Dodatkową pomoc w zakresie opracowania dokumentacji technologicznej i procedur można uzyskać m.in. w Opolskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Łosiowie oraz u właściwych terytorialnie Powiatowych Lekarzy Weterynarii.