Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych podjął interwencję w kluczowej dla sadowników sprawie, domagając się ratunku dla plantacji owoców narażonych na ataki szkodników.
Dnia 4 maja 2026 r. Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Stefana Krajewskiego. Wystąpienie to jest realizacją wniosku przyjętego na XII Posiedzeniu Krajowej Rady Izb Rolniczych VII Kadencji. Głównym celem jest wydanie nadzwyczajnego, czasowego zezwolenia na stosowanie środka Movento. Preparat ten oparty jest na substancji czynnej spirotetramat i służy do ochrony plantacji owoców przed nasionnicą trześniówką oraz innymi szkodnikami.
Brak skutecznych alternatyw na rynku
Jak zgłaszają sadownicy uprawiający wiśnie, czereśnie oraz porzeczki, zakaz stosowania preparatu Movento stanowi ogromny problem. Środek ten skutecznie chronił plantacje przez 2 tygodnie. Dzięki jego długiemu działaniu, do zabezpieczenia uprawy wystarczały zaledwie 2 zabiegi w sezonie. Niestety, obecnie nie da się go zastąpić innym skutecznym preparatem. Podsumowując, bez środka Movento nie ma możliwości ochrony czereśni i wiśni przed nasionnicą, a rynek nie oferuje żadnego zamiennika.
Obecnie dostępne na rynku alternatywy posiadają poważne wady i ograniczenia:
- Mospilan (i jego odmiany): Środki te zawierają jedną substancję czynną acetamipryd. Działają zaledwie 7-8 dni. Można je stosować wyłącznie 1 raz w sezonie.
- Exirel: Preparat ten ma krótszy okres ochrony. Można go zastosować do dwóch razy w sezonie, jednak naprzemiennie co drugi rok.
- Decis Mega: Jest to środek trudno dostępny. Jego wadą jest sposób działania substancji czynnej z grupy pyretroidów. Działa on nieselektywnie, co oznacza, że zabija wszystkie owady, w tym te pożyteczne. Dodatkowo można go użyć tylko raz w sezonie. Istotnym ograniczeniem jest też konieczność stosowania w temperaturze poniżej 20 stopni, co w środku lata jest mało możliwe.
- Inne odpowiedniki owadobójcze: Posiadają aż 45 dni karencji. Taki okres całkowicie dyskwalifikuje je w ochronie owoców.
Rozwiązania stosowane w innych krajach Unii Europejskiej
Zarząd KRIR podkreśla, że inne państwa członkowskie wdrożyły mechanizmy ratunkowe dla swoich rolników:
- Według informacji organizacji NFI w Belgii wydano czasowe zezwolenie na stosowanie produktu Batavia, opartego na spirotetramacie. Jest to ta sama substancja czynna, która była znana w Polsce z Movento. Decyzję podjęto pomimo faktu, że Komisja Europejska nie przedłużyła rejestracji tej substancji.
- Z możliwości stosowania środków ochrony roślin zawierających spirotetramat mogą korzystać również rolnicy w Niemczech i Francji.
Podstawa prawna wniosku
Możliwość wydania nadzwyczajnego zezwolenia daje prawo UE, a dokładnie art. 53 rozporządzenia 1107/2009. Przepis ten przewiduje wydanie zezwolenia w sytuacjach nadzwyczajnych na maksymalnie 120 dni. Warunkiem jest pojawienie się zagrożenia, którego nie da się opanować innymi metodami.
Opierając się na tych argumentach, Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych wnioskuje do Pana Ministra o wydanie czasowego zezwolenia, które ostatecznie umożliwi stosowanie spirotetramatu na plantacjach owoców w Polsce.
