Długotrwała fala ekstremalnych temperatur sięgających lokalnie od 35°C do nawet 40°C, w połączeniu z katastrofalnym deficytem wody w glebie, doprowadziła do rozległych strat w gospodarstwach rolnych na terenie całego województwa opolskiego. Zarząd Izby Rolniczej w Opolu wystosował oficjalne, pilne pismo do Wojewody Opolskiego z wnioskiem o podjęcie natychmiastowych działań osłonowych oraz zawnioskowanie do Rady Ministrów o wprowadzenie stanu klęski żywiołowej.
Dramatyczna sytuacja w polach i chlewniach – susza i upały niszczą plony
W bieżącym sezonie opolscy producenci rolni mierzą się z bezprecedensowym natężeniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Ekstremalne warunki termiczne doprowadziły do gwałtownego przesuszenia gleb, zahamowania procesów wegetacyjnych oraz przedwczesnego zamierania roślin. Skutki dotykają właściwie wszystkich kluczowych sektorów produkcji roślinnej i zwierzęcej w naszym regionie.
Drastycznym spadkom uległy prognozowane plony m.in. kukurydzy, buraków cukrowych, ziemniaków, soi, słonecznika, warzyw, owoców, roślin strączkowych oraz pastewnych. Niezwykle krytyczna sytuacja występuje w gospodarstwach prowadzących produkcję zwierzęcą – wyschłe użytki zielone i drastyczny brak pasz objętościowych stwarzają realne, bezpośrednie zagrożenie dla utrzymania stad i dalszego funkcjonowania hodowli.
„Skala obecnych strat wykracza poza problemy pojedynczych gospodarstw i stanowi zagrożenie dla stabilności produkcji rolnej oraz bezpieczeństwa żywnościowego. Ograniczenie krajowej produkcji oznacza również mniejszą dostępność surowców dla przemysłu rolno-spożywczego oraz wzrost kosztów produkcji żywności.” – Zarząd Izby Rolniczej w Opolu.
Producenci rolni – zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne oraz rolnicze spółdzielnie produkcyjne – ponieśli ogromne nakłady finansowe na zakup materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin oraz paliwa. W wielu gospodarstwach uzyskane plony nie pozwolą na pokrycie chociażby poniesionych kosztów bezpośrednich, co prowadzi do gwałtownej utraty płynności finansowej i grozi trwałym brakiem możliwości kontynuowania działalności gospodarstw.
7 kluczowych wniosków Izby Rolniczej w Opolu do Wojewody i Rządu
W ocenie samorządu rolniczego obecna sytuacja wymaga zastosowania nadzwyczajnych instrumentów prawnych. Zgodnie z art. 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur jest wprost sklasyfikowane jako katastrofa naturalna związana z działaniem sił natury.
Mając na uwadze rozmiar szkód, Zarząd Izby Rolniczej w Opolu oficjalnie zwrócił się do Wojewody Opolskiego z wnioskiem o:
- Niezwłoczne wystąpienie do Rady Ministrów (w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej) z wnioskiem o wprowadzenie stanu klęski żywiołowej na obszarze województwa opolskiego;
- Umożliwienie komisjom szacującym szkody przeprowadzenia oględzin upraw bezpośrednio w gospodarstwach dotkniętych skutkami upałów, w szczególności przed wykonaniem zabiegów agrotechnicznych lub zbiorem, które uniemożliwiłyby późniejszą ocenę strat;
- Uwzględnienie w działaniach pomocowych również tych gospodarstw, w których skala szkód ujawnia się dopiero na etapie zbioru lub w wyniku porównania rzeczywistego plonu z potencjałem produkcyjnym plantacji;
- Uruchomienie nadzwyczajnych instrumentów pomocy finansowej dla gospodarstw rolnych, adekwatnych do rzeczywistej skali poniesionych strat;
- Zabezpieczenie płynności finansowej gospodarstw poprzez zastosowanie, w uzgodnieniu z właściwymi instytucjami, instrumentów dotyczących m.in. odroczenia lub restrukturyzacji zobowiązań (kredytowych, podatkowych, składkowych);
- Wystąpienie do właściwych ministrów o zastosowanie odstępstw i uproszczeń w realizacji zobowiązań wynikających z ekoschematów i norm Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), których wykonanie zostało obiektywnie utrudnione wskutek skrajnych warunków pogodowych;
- Przekazanie Zarządowi Izby Rolniczej w Opolu bieżącej informacji o podjętych działaniach oraz o stanowisku Rady Ministrów do złożonego wniosku.
Absurd w systemie ubezpieczeń od suszy – pilny apel o reformę i weryfikację terenu!
W pismach kierowanych do władz państwowych Zarząd Izby Rolniczej w Opolu zwrócił uwagę na jeszcze jeden, niezwykle krzywdzący dla rolników problem. Dotyczy on osób, które ubezpieczyły swoje uprawy od ryzyka suszy, ponosząc koszty składki ubezpieczeniowej (współfinansowanej przecież z budżetu państwa).
Pomimo wystąpienia na polach ewidentnych i drastycznych strat, ubezpieczyciele w wielu przypadkach odmawiają wypłaty odszkodowań, ponieważ system monitoringu suszy rolniczej prowadzonej przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG w Puławach) nie wykazuje oficjalnie suszy dla danego obszaru lub konkretnej uprawy.
W praktyce prowadzi to do absurdu:
- Rolnik poniósł wydatek na ubezpieczenie,
- Państwo dopłaciło ze środków publicznych do składki,
- Szkoda na polu faktycznie i bezsprzecznie wystąpiła,
- …a odszkodowania brak, ze względu na brak wpisu w systemie IUNG!
Zarząd Izby Rolniczej w Opolu kategorycznie żąda pilnej analizy funkcjonowania tego systemu oraz natychmiastowego stworzenia możliwości uwzględniania rzeczywistych szkód stwierdzanych bezpośrednio przez komisje w terenie, a nie wyłącznie na podstawie teoretycznych raportów i wskaźników aplikacyjnych.
Oczekujemy szybkiej i zdecydowanej reakcji
Brak natychmiastowych i adekwatnych kroków ze strony administracji rządowej grozi dalszym pogłębianiem się kryzysu finansowego w rolnictwie, falą upadłości gospodarstw oraz trwałym ograniczeniem potencjału produkcyjnego opolskiego rolnictwa.
Izba Rolnicza w Opolu na bieżąco monitoruje sytuację w regionie i będzie niezwłocznie informować producentów rolnych o wszelkich odpowiedziach i decyzjach podejmowanych przez Wojewodę Opolskiego oraz Radę Ministrów.
