Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych oraz izby wojewódzkie w ostatnich miesiącach skierowały do rządu szereg stanowczych postulatów dotyczących dramatycznego spadku opłacalności produkcji rolnej, drastycznego wzrostu kosztów oraz niepewności związanej z przyszłym kształtem unijnego budżetu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Stefan Krajewski, w oficjalnych odpowiedziach z 25 czerwca 2026 roku szczegółowo odniósł się do wniosków samorządu rolniczego. Poniżej przedstawiamy pełną analizę stanowiska resortu we wszystkich zgłoszonych obszarach.
1. Pobierz wystąpienie KRIR – .PDF
2. Pobierz wystąpienie KRIR – .PDF
Interwencje rynkowe i dopłaty do cen skupu – twarde realia unijne
Jednym z najważniejszych żądań samorządu rolniczego (zawartym w uchwale KRIR nr 5/2026 oraz wnioskach izb regionalnych) było natychmiastowe uruchomienie krajowych i unijnych działań interwencyjnych na rynkach zbóż, rzepaku, kukurydzy, ziemniaków, mleka oraz trzody chlewnej.
Stanowisko MRiRW: Ministerstwo jednoznacznie przypomina, że rynki produktów rolnych w Polsce działają w ramach jednolitego rynku UE i opierają się na przepisach Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1308/2013. Przepisy te kategorycznie zabraniają państwom członkowskim odgórnego regulowania cen skupu czy wprowadzania bezpośrednich krajowych dopłat do cen produktów rolnych. Wszelkie próby takiego działania ze strony Polski groziłyby natychmiastowymi sankcjami i karami finansowymi ze strony Komisji Europejskiej.
Resort wyjaśnia również, dlaczego w 2026 roku niemożliwe jest powtórzenie programów pomocowych z lat 2023–2024. Tamtejsze nadzwyczajne dopłaty do zbóż wynikały z uruchomionych przez Brukselę Tymczasowych kryzysowych ram środków pomocy państwa po agresji Rosji na Ukrainę. Ponieważ te nadzwyczajne okoliczności prawne wygasły, rolnicy muszą mierzyć się z cenami rynkowymi, które aktualnie odzwierciedlają trendy globalne (wysoką podaż na świecie i dobre plony).
- Jak wyglądają trendy cenowe według danych ministerstwa (stan na maj 2026 r.)?
- Od początku roku ceny podstawowych zbóż odnotowały lekki wzrost o około 3,5%, a kukurydzy o ponad 12%. Rzepak podrożał o około 9%.
- Mimo to ceny zbóż pozostają średnio o 14% niższe niż w analogicznym okresie ubiegłego roku.
- W porównaniu do maja 2024 roku sytuacja jest zróżnicowana: żyto jest droższe o ponad 12%, kukurydza o niespełna 8%, a rzepak aż o 16%. Z kolei pszenica wykazuje spadek o ponad 6%.
- Sektor wieprzowiny i mleka:
Decyzje o uruchomieniu interwencyjnego wykupu lub dopłat do prywatnego przechowywania (np. mięsa) leżą wyłącznie w gestii Komisji Europejskiej. Strona polska dwukrotnie wnioskowała do KE o uruchomienie mechanizmów kryzysowych dla sektora wieprzowiny, jednak wnioski te zostały przez Brukselę odrzucone.
Koszty produkcji rolniczej – paliwo, nawozy i materiał siewny
Kolejny pakiet postulatów dotyczył konieczności systemowego obniżenia kosztów produkcji, w tym podniesienia zwrotu za paliwo rolnicze do 2 zł za litr oraz wprowadzenia nowych dopłat.
Stanowisko MRiRW:
- Paliwo rolnicze: Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2025 r., stawka zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego na rok 2026 została ustalona na poziomie 1,48 zł za 1 litr. Równolegle resort prowadzi intensywne prace nad uproszczeniem procedur biurokratycznych przy składaniu wniosków o ten zwrot. Wsparcie dla rolników stanowi również pakiet ochronny „Ceny Paliwa Niżej”, w ramach którego czasowo obniżono stawkę VAT na paliwa silnikowe z 23% do 8% oraz zredukowano akcyzę na olej napędowy o 28 groszy.
- Dopłaty do nawozów: Ministerstwo potwierdziło, że analizuje możliwość uruchomienia nowego programu wsparcia w tym obszarze. Jest to bezpośrednio powiązane z nowym projektem Komisji Europejskiej, stanowiącym odpowiedź na destabilizację rynku i drastyczny wzrost cen nawozów wywołany kryzysem geopolitycznym na Bliskim Wschodzie.
- Materiał siewny i produkcja krajowa: Rolnicy domagali się rozszerzenia dopłat do materiału siewnego o gatunki dotychczas nieobjęte wsparciem (m.in. buraki cukrowe, rzepak, kukurydzę) oraz dopłat do produkcji warchlaków. Ministerstwo wskazuje, że bezpośrednia pomoc w tych obszarach realizowana jest poprzez szeroki pakiet krajowych kredytów preferencyjnych, fundusze KPO (które m.in. wsparły rozbudowę infrastruktury magazynowej zbóż) oraz dopłaty celowe w ramach WPR.
Planowanie przestrzenne w gminach a ochrona rolnictwa
Poważny niepokój rolników budzą przepisy nakładające na gminy obowiązek sporządzenia tzw. planów ogólnych. Izby rolnicze żądały odroczenia tych terminów oraz wyłączenia z tych wymogów miejscowości o typowo rolniczym charakterze, aby nie blokować rozwoju gospodarstw.
Stanowisko MRiRW: Ministerstwo Rolnictwa zaznacza, że przepisy te wynikają z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a organem wiodącym w tej sprawie jest Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Niemniej jednak, resort rolnictwa apeluje do rolników – w tym do producentów z województwa opolskiego – o aktywny i masowy udział w lokalnych konsultacjach społecznych organizowanych przez gminy. Tylko w ten sposób rolnicy mogą realnie wpłynąć na kształt planów ogólnych i zabezpieczyć swoje grunty przed niekorzystnymi zmianami przeznaczenia.
Jednocześnie MRiRW poinformowało o zaawansowaniu prac nad kluczowym dokumentem ochronnym – projektem ustawy o ochronie rolniczych funkcji produkcyjnych wsi. Zgodnie z zapowiedziami, projekt ten ma trafić pod obrady Rady Ministrów w trzecim kwartale 2026 roku. Ustawa ta ma systemowo zabezpieczyć tereny wiejskie przed konfliktami społecznymi i blokowaniem produkcji rolnej przez nowych, nierolniczych mieszkańców.
Ułatwienia budowlane i rozwój zielonej energii
Samorząd rolniczy domagał się zdecydowanego skrócenia procedur związanych z uzyskiwaniem pozwoleń na budowę biogazowni rolniczych, obór oraz innych obiektów inwentarskich.
Stanowisko MRiRW: Wychodząc naprzeciw tym oczekiwaniom, w prawie budowlanym oraz przepisach środowiskowych wdrożono już istotne uproszczenia:
- Mikrobiogazownie rolnicze o mocy do 50 kW zostały całkowicie zwolnione z obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę – obecnie wymagają one jedynie uproszczonego zgłoszenia.
- Większe instalacje biogazowe, o mocy do 0,5 MW, zostały ustawowo zwolnione z uciążliwego i długotrwałego obowiązku przeprowadzania ocen oddziaływania na środowisko. Zmiany te mają radykalnie przyspieszyć procesy inwestycyjne w gospodarstwach stawiających na niezależność energetyczną i nowoczesne zagospodarowanie odpadów poekstracyjnych.
Dostępne programy wsparcia finansowego, ubezpieczeń i bioasekuracji
W odpowiedzi na postulaty dotyczące uruchomienia preferencyjnych kredytów konsolidacyjnych oraz wsparcia płynności, ministerstwo przypomniało o aktualnie funkcjonujących instrumentach, z których mogą korzystać rolnicy z Opolszczyzny:
- Dopłaty do kredytów: Państwo w dalszym ciągu dopłaca do oprocentowania kredytów inwestycyjnych. W przypadku gospodarstw rolnych maksymalna wartość takiego kredytu może wynosić aż do 5 mln zł
- Refundacja kosztów bioasekuracji: Producenci rolni mogą ubiegać się o zwrot do 100% poniesionych kosztów na inwestycje związane z bioasekuracją (np. zakup mat dezynfekcyjnych, ogrodzeń, zabezpieczeń budynków inwentarskich przed dostępem innych zwierząt).
- Wysokie dopłaty do ubezpieczeń: W 2026 roku budżet państwa finansuje aż 65% wysokości składek ubezpieczeniowych od ryzyka wystąpienia klęsk żywiołowych w uprawach i ubezpieczeniach zwierząt. Co więcej, w przypadku dobrowolnych ubezpieczeń od chorób zakaźnych bydła, świń lub drobiu, refundacja ze środków publicznych wynosi aż 70%.
Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej (lata 2028–2034) – bitwa o dwa filary
Niezwykle ważnym punktem debaty jest kształt przyszłego wieloletniego budżetu UE (PPKR) na lata 2028–2034. Krajowa Rada Izb Rolniczych stoi na twardym stanowisku, że środki na rolnictwo muszą pozostać autonomiczne i oparte na stabilnej, dwufilarowej strukturze.
Stanowisko MRiRW: Komisja Europejska wysunęła radykalną propozycję zintegrowania dotychczasowych dwóch filarów WPR z innymi funduszami unijnymi w jeden potężny, scentralizowany instrument finansowy. Ministerstwo Rolnictwa RP stanowczo i kategorycznie sprzeciwia się tym planom. Resort stoi na stanowisku, że rolnictwo nie może konkurować o środki finansowe z polityką spójności czy innymi funduszami celowymi. Polska na arenie międzynarodowej twardo domaga się utrzymania wyraźnego podziału na:
I filar WPR – odpowiedzialny za stabilne wsparcie dochodów (płatności bezpośrednie) oraz interwencje rynkowe.
II filar WPR – dedykowany działaniom inwestycyjnym, klimatyczno-środowiskowym oraz rozwojowi obszarów wiejskich.
Jakie kwoty są negocjowane dla Polski?
Zgodnie z obecnymi założeniami projektowymi, zabezpieczona (tzw. objęta ring-fencingiem) kwota na samo tylko wsparcie dochodów rolników w Polsce ma wynieść 24,6 mld euro. Jednak dzięki staraniom strony polskiej, całkowita pula środków dedykowanych szeroko pojętemu rolnictwu i obszarom wiejskim ma szansę wzrosnąć do łącznej kwoty około 42,3 mld euro. W skład tej sumy wchodzi wynegocjowany 10-procentowy obowiązkowy udział w wydatkach polityki spójności na rzecz obszarów wiejskich (tzw. rural target o wartości ok. 8,9 mld euro) oraz mechanizm wcześniejszego uwolnienia tzw. kwoty elastyczności wynoszącej do 8,7 mld euro. Szczegółowy podział tych funduszy na konkretne programy krajowe będzie przedmiotem dalszych prac legislacyjnych.
Podsumowanie Zarządu Izby Rolniczej w Opolu
Przedstawione przez MRiRW odpowiedzi pokazują, że choć resort dysponuje szerokim wachlarzem narzędzi wsparcia bieżącego (kredyty, dopłaty do ubezpieczeń, zwroty akcyzy), to w kwestiach kluczowych – takich jak bezpośrednie dopłaty do cen skupu zbóż – porusza się w rygorystycznych granicach prawa Unii Europejskiej.
Izba Rolnicza w Opolu będzie uważnie monitorować zapowiedziane na III kwartał 2026 roku prace nad ustawą o ochronie rolniczych funkcji produkcyjnych wsi oraz zgłaszać nasze uwagi do programów nawozowych i negocjacji budżetu WPR na lata 2028-2034.
Zachęcamy również wszystkich rolników z naszego regionu do śledzenia komunikatów i brania udziału w gminnych konsultacjach dotyczących planów ogólnych zagospodarowania przestrzennego – ochrona naszych warsztatów pracy zaczyna się na szczeblu lokalnym.
1. Pobierz stanowisko MRiRW – .PDF
2. Pobierz stanowisko MRiRW – .PDF
3. Pobierz stanowisko MRiRW – .PDF
