Zarząd Izby Rolniczej w Opolu informuje o wpłynięciu oficjalnej odpowiedzi Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na stanowisko Krajowej Rady Izb Rolniczych, które zostało przyjęte podczas XII posiedzenia w dniu 15 kwietnia 2026 r. w Parzniewie. Pismo stanowi szczegółowe odniesienie się do kluczowych postulatów dotyczących trudnej sytuacji ekonomicznej w rolnictwie, niskich cen produktów oraz drastycznego wzrostu kosztów produkcji.
Interwencja na rynkach rolnych: Decyzje należą do Brukseli
W odpowiedzi na żądanie podjęcia pilnych działań interwencyjnych m.in. na rynkach zbóż, ziemniaków, trzody chlewnej i mleka , ministerstwo przypomniało, że wspólna organizacja rynków rolnych w UE opiera się na przepisach unijnych.
- Brak zgody na pomoc: Decyzje o zakupach interwencyjnych oraz dopłatach do prywatnego przechowywania podejmuje wyłącznie Komisja Europejska (KE). Polskie ministerstwo dwukrotnie występowało do KE o uruchomienie nadzwyczajnego wsparcia dla producentów trzody chlewnej, jednak Bruksela odrzuciła te wnioski, uznając, że warunki nie zostały spełnione.
- Ceny interwencyjne bez zmian: Pod koniec 2025 roku skierowano również wniosek o podniesienie cen interwencyjnych. KE odpowiedziała negatywnie, tłumacząc, że ceny te nie są powiązane z kosztami produkcji, lecz mają na celu wspieranie konkurencyjności unijnego rolnictwa.
Koszty produkcji rolniczej i programy pomocowe
KRIR stanowczo domagał się instrumentów zmniejszających koszty bieżącej działalności. Resort rolnictwa przedstawił wykaz aktualnych oraz planowanych mechanizmów wsparcia:
- Paliwo rolnicze: Od 1 stycznia 2026 r. stawka zwrotu podatku akcyzowego została podwyższona do 1,48 zł za 1 litr oleju napędowego , a w ustawie budżetowej zabezpieczono na ten cel ponad 2 mld zł. Rząd wprowadził również czasowy pakiet „Ceny Paliwa Niżej”, obniżający VAT na paliwa z 23% do 8% oraz tnący akcyzę do unijnego minimum. Ponadto analizowane są unijne tymczasowe ramy energetyczne związane z kryzysem irańskim pod kątem dodatkowej pomocy paliwowej.
- Dopłaty do nawozów: W ministerstwie trwają obecnie analizy nad uruchomieniem nowego instrumentu wsparcia poprawiającego płynność finansową gospodarstw w związku z gwałtownym wzrostem cen nawozów. Szansę na to daje procedowany przez KE projekt rozporządzenia związany z kryzysem na Bliskim Wschodzie.
- Materiał siewny: Poza dotychczasową pomocą de minimis , od 2025 roku funkcjonuje nowy ekoschemat „Materiał siewny kategorii elitarny lub materiał siewny kategorii kwalifikowany”. Resort nie wyklucza wdrożenia w przyszłości kolejnych mechanizmów zwiększających wymienialność nasion.
- Kredyty i pożyczki konsolidacyjne: Wprowadzenie typowego kredytu konsolidacyjnego w formule de minimis skutkowałoby zbyt wysokim i mało atrakcyjnym dla rolników oprocentowaniem. Zamiast tego ministerstwo pracuje nad nowelizacją przepisów dotyczących pożyczek na sfinansowanie nieuregulowanych zobowiązań cywilnoprawnych z 2025 roku. Po zmianie przepisów ruszy nowy, korzystniejszy dla rolników nabór wniosków.
- Ubezpieczenia i bioasekuracja: Państwo w 2026 roku dopłaca 65% do składek ubezpieczeń upraw i zwierząt. Istnieje także możliwość uzyskania 70% refundacji składek przy ubezpieczeniu od strat dochodowych w produkcji zwierzęcej spowodowanych chorobami zakaźnymi (drugi tegoroczny nabór zaplanowano od 14 września do 13 października). Rolnicy mogą też liczyć na zwrot do 100% wydatków na bioasekurację gospodarstw utrzymujących świnie.
Plany ogólne gmin i ochrona funkcji produkcyjnej wsi
Samorząd rolniczy postulował odroczenie obowiązku sporządzania przez gminy planów ogólnych i wyłączenie z nich miejscowości typowo rolniczych.
- Apel o aktywność rolników: Resort rolnictwa przypomniał, że za planowanie przestrzenne odpowiada Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Z analizy dokumentów wynika jednak, że większość gmin tworzy w planach ogólnych liczne strefy rolnicze i wyznacza obszary uzupełnienia zabudowy (OUZ). Ministerstwo apeluje, aby rolnicy sami aktywnie uczestniczyli w pracach nad planami w swoich gminach, by zabezpieczyć rozwój gospodarstw.
- Ustawa o funkcji produkcyjnej wsi: Prace nad projektem ustawy chroniącej rolniczą funkcję wsi (UPRO8) są w toku i przechodzą etap uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to III kwartał 2026 r..
Biogazownie rolnicze i ułatwienia budowlane
Ministerstwo wskazało, że w ostatnich latach wprowadzono szereg ułatwień w prawie budowlanym dla inwestycji rolniczych. W odniesieniu do biogazowni obowiązują uproszczone procedury:
- Mikrobiogazownie do 50 kW wymagają jedynie zgłoszenia robót budowlanych.
- Biogazownie rolnicze o mocy do 0,5 MW zostały zwolnione z konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko.
- Specjalna ustawa skróciła terminy wydawania decyzji (do 65 dni na warunki zabudowy i 45 dni na pozwolenie na budowę) oraz zwolniła inwestycje do 1 ha w gospodarstwie z obowiązku zmiany przeznaczenia i wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej.
Budżet unijny na lata 2028–2034: Spór o podział środków
Krajowa Rada Izb Rolniczych domagała się wyodrębnienia i zabezpieczenia środków na rolnictwo na poziomie co najmniej zwaloryzowanej o inflację perspektywy WPR 2021-2027.
Zaproponowana przez Komisję Europejską ogólna koperta finansowa dla Polski w ramach Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR) wynosi 123,3 mld euro. Bezpośrednio na wybrane instrumenty WPR (tzw. ring-fencing) wydzielono z tego 24,6 mld euro. Dzięki wynegocjowaniu mechanizmu rural target (min. 10% alokacji na obszary wiejskie i rolnictwo) oraz wcześniejszemu uwolnieniu kwoty elastyczności, Polska może potencjalnie skierować łącznie ok. 42,3 mld euro na działania rolnicze i wiejskie.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi skrytykowało propozycję Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR), które chciało sztywno utrzymać dotychczasowe udziały (32,8 mld euro na WPR i 79,6 mld euro na Politykę Spójności). Resort rolnictwa podkreśla, że w nowej perspektywie (2028–2034) unijna architektura finansowa ulega zmianie – wydzielone środki WPR obejmują wyłącznie bezpośrednie wsparcie dochodów rolniczych, natomiast całe finansowanie rozwoju obszarów wiejskich musi zostać zapewnione z innych, ogólnych części PPKR.
Szczegółowy podział środków na poszczególne interwencje krajowe będzie przedmiotem dalszych prac programowych.
