Krajowa Rada Izb Rolniczych w dniu 1 lipca 2026 r. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z pilnym apelem o podjęcie działań w związku z dramatyczną suszą. Ekstremalnie wysokie temperatury w połączeniu z długotrwałym brakiem opadów, słabym przezimowaniem upraw oraz wiosennymi przymrozkami spowodowały poważne straty w produkcji roślinnej na terenie niemal całego kraju. W odpowiedzi na ten apel, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydało stanowisko w piśmie z 24 sierpnia 2026 r.
Pobierz wystąpienie KRIR – .PDF
Postulaty zgłoszone przez samorząd rolniczy
Przypominamy, że Zarząd Izby Rolniczej w Opolu wystąpił z takim wnioskiem zarówno do KRIR, jak i do MRiRW. W piśmie skierowanym do resortu rolnictwa, Zarząd KRIR wnosił o:
- Niezwłoczne powołanie gminnych komisji ds. szacowania szkód spowodowanych suszą.
- Zabezpieczenie środków finansowych oraz uruchomienie pomocy finansowej rekompensującej rolnikom poniesione straty.
- Wprowadzenie możliwości wydłużenia okresu spłaty kredytów obrotowych i inwestycyjnych.
- Umożliwienie stosowania odstępstw od wybranych wymogów Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) w sytuacjach, gdy z powodu pogody ich realizacja jest utrudniona lub niemożliwa.
- Przygotowanie wzorów zbiorczych protokołów, które uwzględniałyby straty wynikające ze wszystkich niekorzystnych zjawisk atmosferycznych łącznie z suszą.
Stanowisko MRiRW w sprawie szacowania strat suszowych
Minister Rolnictwa wskazał, że w obecnym stanie prawnym komisje powoływane przez wojewodów nie posiadają podstawy prawnej do szacowania szkód powstałych w wyniku suszy. Dodatkowo, aktualne przepisy nie dają możliwości łączenia protokołów z oszacowania suszy wygenerowanych przez aplikację z protokołami strat sporządzanymi przez komisje powołane przez wojewodów. MRiRW przypomniało jednocześnie, że ewentualne uruchomienie dodatkowej pomocy krajowej będzie możliwe dopiero po oszacowaniu szkód przez komisje, co jest nie tylko warunkiem nałożonym przez Komisję Europejską, ale także wymogiem koniecznym do sporządzenia Oceny Skutków Regulacji.
Dostępne formy pomocy dla poszkodowanych gospodarstw
Resort rolnictwa przypomina, że rolnicy dotknięci niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi mogą ubiegać się o następujące formy wsparcia:
- Preferencyjne kredyty na odtworzenie środków trwałych i wznowienie produkcji, które mogą zostać udzielone do 12 miesięcy od sporządzenia protokołu przez komisję wojewody. Oprocentowanie kredytu wynosi 0,5% dla rolników posiadających ubezpieczone 50% powierzchni upraw (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych) lub co najmniej 50% zwierząt, a dla pozostałych producentów wynosi ono 3,93%.
- Ulgi w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne w KRUS, polegające na odroczeniu terminu płatności, rozłożeniu ich na raty, a także na umorzeniu w całości lub części składek bieżących na wniosek rolnika.
- Odroczenie i rozłożenie na raty płatności czynszów z tytułu umów dzierżawy z KOWR, a także ulgi w opłatach lub ich umorzenie.
- Ulgi w podatku rolnym na podstawie indywidualnego wniosku złożonego do wójta.
Wydłużenie spłat kredytów oraz zaliczki na dopłaty
Producenci rolni mający problemy ze spłatą kredytów z dopłatami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogą ubiegać się w swoich bankach o prolongatę spłaty kapitału i odsetek, wydłużenie okresu kredytowania lub zmianę kierunku produkcji. Banki mają możliwość uznania zaprzestania działalności lub spłaty za czasowe, o ile rolnik zadeklaruje ich wznowienie. MRiRW poinformowało również, że przedłużono termin składania wniosków o płatności obszarowe do 1 czerwca 2026 r., z opcją złożenia do 26 czerwca (z pomniejszeniem płatności o 1% za każdy dzień opóźnienia). Aby złagodzić skutki klęsk, zaplanowano także jak najwcześniejsze uruchomienie wypłat zaliczek na poczet płatności.
Odstępstwa od wymogów WPR – „siła wyższa”
Odnosząc się do postulatu dotyczącego odstępstw od wymogów WPR, resort poinformował, że przepisy przewidują instrumenty uwzględniające takie sytuacje pod pojęciami „siła wyższa” oraz „nadzwyczajne okoliczności”. Zalicza się do nich między innymi poważne zdarzenia pogodowe i klęski żywiołowe wyrządzające duże szkody.
W przypadku wystąpienia siły wyższej beneficjent nie musi zwracać pomocy i unika kar za niespełnienie zobowiązań. Aby z tego skorzystać, rolnik ma obowiązek powiadomić właściwe biuro powiatowe ARiMR w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym wystąpiła możliwość dokonania takiego zgłoszenia. Zgłoszenie wraz z dowodami (np. zeznania świadków, dokumenty, oględziny) można złożyć za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych (PUE), Portalu Rolnika lub w formie papierowej do ARiMR. Indywidualnej oceny każdego przypadku dokonuje kierownik biura powiatowego. Z tego powodu MRiRW uważa, że nie ma potrzeby wprowadzania nowych, odrębnych regulacji dotyczących odstępstw
